ITG กับการประเมินศักยภาพและการบริหารความเสี่ยงของหน่วยงานภาครัฐ (ต่อ)

Performance Measurement ที่จำเป็นอย่างยิ่งในองค์ประกอบของ IT Governance

Performance Measurement ที่จำเป็นอย่างยิ่งในองค์ประกอบของ IT Governance

วันนี้ ผมขอนำรายละเอียดบางประการที่หน่วยงานกำกับภาครัฐ คือ สคร. โดย ก. คลัง ได้กำหนดวิธีการประเมินศัยกภาพการบริหารความเสี่ยงของหน่วยงานรัฐวิสาหกิจ โดยรวม ITG เข้าเป็นส่วนหนึ่งของการประเมินการบริหารความเสี่ยงด้วยเพราะ IT Risk ก็คือ Business Risk ในภาพโดยรวม และ IT Risk ก็เป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญยิ่งยวดที่มีผลกระทบหรือ Impact ต่อ Business Process ของทุกองค์กรที่ใช้ IT เป็นเรื่องปกติ

ในกระบวนการบริหารความเสี่ยงตามหลักการของ COSO – ERM โดยเฉพาะอย่างยิ่งความเสี่ยงระดับองค์กรที่เกี่ยวข้องกับ S – O – F – C ผู้บริหารและผู้ที่เกี่ยวข้องจะต้องเข้าใจถึงคำว่า “กระบวนการบริหารความเสี่ยง” ซึ่งมีคำอธิบายแต่ละคำ (word) ของคำว่ากระบวนการไว้ชัดเจนตามที่กล่าวไว้ใน Article ที่เกี่ยวข้องกับ ITG นี้แล้ว

GRC_Value Creation กับกระบวนการบริหารความเสี่ยง เพื่อก้าวไปสู่ CG และ ITG

GRC_Value Creation กับกระบวนการบริหารความเสี่ยง เพื่อก้าวไปสู่ CG และ ITG

การประเมินผลที่ได้คะแนนในระดับที่ 4 จาก 5 ระดับ มีดังนี้

ระดับ 4 : การบริหารความเสี่ยงที่สร้างมูลค่าเพิ่มแก่องค์กร

1. มีการดำเนินงานครบถ้วนตามที่กำหนดในระดับที่ 3

2. กลยุทธ์การบริหารความเสี่ยง เชื่อมโยงกับ การกำหนดนโยบาย/กลยุทธ์/การวางแผน/การลงทุน ของรัฐวิสาหกิจ ซึ่งได้แก่การมีหลักฐานที่ชัดเจนที่แสดงถึงการพิจารณาความเสี่ยงต่างๆ (ทั้งความเสี่ยงทางการเงิน และไม่ใช่ทางการเงิน) ประกอบในการกำหนดนโยบาย/กลยุทธ์ /การวางแผน /การลงทุน

3. มีการบริหารความเสี่ยงและมีการสนับสนุนการบริหารฯ เพื่อเพิ่มมูลค่าฯ (Value Enhancement)
3.1 ปฏิบัติตามแผนบริหารความเสี่ยงประจำปีครบถ้วน
3.2 มีการวิเคราะห์/บริหารความเสี่ยงเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางการเงิน ทั้งการแสวงหารายได้ การวิเคราะห์ กำหนดนโยบายและเป้าหมายทางการเงินโดยเฉพาะในเรื่องของอัตราการเติบโตทางการเงิน (Growth, Return) หรือการควบคุม/บริหารต้นทุนและ/หรือค่าใช้จ่ายที่ต้องเชื่อมโยงกับการวิเคราะห์และบริหาร ความเสี่ยง หรือการที่รัฐวิสาหกิจมีการวิเคราะห์/บริหารความเสี่ยง เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ไม่ใช่การเงิน เช่น การบริหารความเสี่ยงเพื่อเพิ่มคุณภาพการบริการ/ความพึงพอใจ หรือเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางการตลาด เป็นต้น รวมถึงการที่องค์กรมีการวิเคราะห์ความเสี่ยงเพื่อเป็นพื้นฐานของการบริหารความเสี่ยงเพื่อสร้างสรรค์มูลค่าขององค์กร (Value Creation) โดยการวิเคราะห์ความเสี่ยงเพื่อสร้างความมั่นใจถึงการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ซึ่งจะส่งเสริมพัฒนาทักษะ ความสามารถ ความคิดสร้างสรรค์ของบุคลากร รวมถึงการส่งเสริมและสร้างบรรยากาศเพื่อก่อให้เกิดนวัตกรรมและการสร้างสรรค์ขององค์กร เช่นเดียวกัน
3.3 มีการสื่อสารถึงคณะกรรมการตรวจสอบและผู้บริหารระดับสูงสุด อย่างต่อเนื่อง (ตามที่ระบุ/กำหนดไว้ในคู่มือการบริหารความเสี่ยง)

4. มีการทบทวนการบริหารความเสี่ยงสม่ำเสมอและทำการปรับปรุงเมื่อจำเป็น เช่น ควรมีการปรับปรุงแผนการบริหารความเสี่ยงตามสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป หรือในกรณีที่ผลการบริหารความเสี่ยงไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนด ได้แก่
– การกำหนดนโยบาย โครงสร้าง และความรับผิดชอบ
– พัฒนากระบวนการบริหารความเสี่ยงที่ดีและสอดคล้องกับประเด็นปัญหา/อุปสรรคที่ผ่านมา
– พัฒนาอบรม และสื่อสารให้ทุกคนเข้าใจตรงกัน

5. การจัดให้มีบรรยากาศและวัฒนธรรมที่สนับสนุนการบริหารความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง เช่น จรรยาบรรณ และผู้บริหารรับฟังการท้วงติงของความเสี่ยง รวมถึงมีการปรับปรุงอย่างสม่ำเสมอ เช่น การสื่อสารสองทางที่มีประสิทธิภาพ และความรับผิดชอบของการบริหารความเสี่ยง เป็นต้น

พิจารณาเพิ่มเติมถึงความสำเร็จของแผนงาน/โครงการ ที่แสดงให้เห็นถึงการสำรวจทัศนคติของพนักงานในเรื่องการบริหารความเสี่ยงขององค์กร

6. การบริหารเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการจัดการที่ดี ดังต่อไปนี้

6.1 คณะกรรมการรัฐวิสาหกิจมีการประเมินผลฝ่ายบริหารในการจัดการกับความเสี่ยงและปัญหาที่อาจเกิดขึ้นทางด้าน IT ได้แก่
6.1.1 มีศูนย์คอมพิวเตอร์สำรองนอกสถานที่ทำการ (Off-Site Back Up)
6.1.2 มีระบบการดูแลสภาพแวดล้อม ของ ศูนย์คอมพิวเตอร์หลักที่ดีมีมาตรฐาน (IT Security Room) โดยเป็นไปตามมาตรฐานสากลที่เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไป เช่น BS/EN1047-2 หรือ COBIT เป็นต้น
ทั้งนี้ รส. ต้องพิจารณาถึง ความสูญเสียที่เกิดขึ้นระหว่างระยะเวลาการฟื้นฟูหรือกู้ระบบให้กลับมาทำงานได้ (Recovery Time : t0 ถึง t1 เปรียบเทียบกับ ความสูญเสียที่ยอมรับได้ (Recovery Point) ด้วย

หาก รส. ที่ไม่มี หรืออยู่ระหว่างการจัดทำ IT Security Room (EN 1047-2) ให้พิจารณาดังนี้

ความสูญเสียที่เกิดขึ้นระหว่างระยะเวลาการฟื้นฟูหรือกู้ระบบให้กลับมาทำงานได้ (Recovery Time: t0 t1) เปรียบเทียบกับ
– ความสูญเสียที่ยอมรับได้ (Recovery Point) หรือ
– เกณฑ์การประเมิน Critical Infrastructure ของมาตรฐานการรักษาความมั่นคงปลอดภัยในการประกอบธุรกรรมทางอิเลคทรอนิกส์ (เวอร์ชัน 2) ปี 2549

• ถ้า พิสูจน์ได้ว่าผ่าน ความสูญเสียที่ยอมรับได้/Critical Infrastructure ผ่าน
การประเมิน สามารถขึ้นสู่ระดับ 4 ได้ (ขึ้นอยู่กับผลประเมินข้อย่อยอื่น)
• ถ้า พิสูจน์ไม่ได้ว่าผ่าน ความสูญเสียที่ยอมรับได้/Critical Infrastructure ไม่ผ่าน
การประเมิน จะไม่ได้คะแนนในข้อนี้ โดยคะแนนสูงสุดที่จะได้คือ 3.95 (ขึ้นอยู่กับผลประเมินข้อย่อยอื่น)

6.1.3 มีระบบการจัดการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Management : BCM) ของงานหลัก ๆ ทุกด้าน โดยควรมีการวิเคราะห์ผลกระทบต่อธุรกิจ (Business Impact Analysis : BIA) เพื่อให้ความมั่นใจอย่างสมเหตุสมผลว่าธุรกิจจะไม่มีปัญหาในสถานการณ์ฉุกเฉินต่างๆ อย่างเป็นรูปธรรม เป็นต้น โดย BCM มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ธุรกิจสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง ด้วยการจัดการที่ดี (ด้าน IT, IT Related และ Non – IT จากสถานการณ์ต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นได้ )

6.2 คณะกรรมการรัฐวิสาหกิจจัดให้มีการจัดการที่ดีถึงกลยุทธ์ทางด้าน IT ของรัฐวิสาหกิจ เช่น การจัดตั้งคณะอนุกรรมการการกำหนดกลยุทธ์ทางด้าน IT (IT Strategy Committee) เป็นต้น

6.3 ฝ่ายบริหารมีการประเมินศักยภาพของ IT และการจัดการอย่างสม่ำเสมอ ทั้งทางด้านการเงินและมิใช่การเงิน เช่น อัตราการเพิ่มของผลตอบแทนที่ได้จากการลงทุนทางด้าน IT และระยะเวลาของการเปลี่ยนแปลงกระบวนการและระบบการทำงาน เป็นต้น

6.4 ระบบ e-DOC (Electronic Department Operation Center) ของรัฐวิสาหกิจสามารถใช้งานได้จริงและข้อมูลมีคุณค่าต่อการตัดสินใจเชิงบริหารหลัก ๆ ทางด้าน S-O-F-C ของคณะกรรมการและผู้บริหารระดับสูง ในการก้าวไปสู่วัตถุประสงค์และเป้าหมายขององค์กร

7. ผลการบริหารความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจริงใกล้เคียงหรือดีกว่าแผนการควบคุมและการจัดการที่ได้จัดทำขึ้น และดีขึ้นจากอดีตที่ผ่านมาก่อนที่จะทำการบริหารความเสี่ยง พิจารณาจาก
– การดำเนินกิจกรรมตามแผนบริหารความเสี่ยง (ในกรณีที่แผนบริหารความเสี่ยงนั้นต้องใช้ระยะเวลาดำเนินการนานมากกว่า 1 ปีขึ้นไป ทำให้ไม่สามารถกำหนดเป้าหมายที่เป็นรูปธรรม/เชิงปริมาณได้ในปีนั้น ๆ) โดยการดำเนินงานตามกิจกรรมเป็นไปตามกิจกรรมตามแผนบริหารความเสี่ยงที่กำหนด
– ผลการดำเนินงานดีขึ้นจากอดีตที่ผ่านมา
– ระดับความเสี่ยงที่ลดลง โดยพิจารณาจากความเสี่ยงหลักขององค์กร โดยพิจารณาเฉพาะความเสี่ยงที่มีระดับความเสียหายอยู่ในช่วงปานกลาง ถึง สูงมาก (ระดับความเสียหาย = ระดับของความรุนแรง x โอกาสของการเกิดความเสี่ยง) แต่อย่างไรก็ตาม ระดับความเสี่ยงที่ลดลง จะต้องครอบคลุมความเสี่ยงที่สามารถระบุได้ว่าเป็น Strategic Risk /Operational Risk/ Financial Risk และ Compliance Risk (S-O-F-C)
– ในกรณีที่มีตัวชี้วัดความเสี่ยง (Key Risk Indicators : KRI) ที่ระบุเป้าหมายเชิงปริมาณในปี 2550 รัฐวิสาหกิจต้องสามารถดำเนินการบริหารความเสี่ยงดังกล่าว แล้วมีผลลัพธ์เป็นไปตามเป้าหมายของ KRI /ดีกว่าเป้าหมายของ KRI ที่กำหนดนั้น

 

Leave a Reply