Posts Tagged "บทเรียนการทุจริตของธนาคาร Society Generale"

บทเรียนการทุจริตครั้งสำคัญของธนาคาร Society Generale กับกรณีการทุจริตของ ธอส. และกระบวนการบริหาร รวมทั้ง Audit Risk

ถึงแม้กรณีการทุจริตประมาณ 400 ล้านของ ธอส. ยังไม่คลี่คลาย เนื่องจากอยู่ระหว่างการรวบรวมข้อเท็จจริงของกระทรวงการคลัง และ ธนาคารแห่งประเทศไทย ผู้กำกับธนาคารของรัฐแห่งนี้ ผมจึงคิดว่า กรณีการทุจริตของธนาคาร Society Generale – SG กับการเปิดเผย รวมทั้งการให้ข้อสังเกตของหน่วยงานกำกับหลายแห่ง รวมถึง FSA ของประเทศอังกฤษในเรื่องนี้ ในเวลาต่อมานั้น น่าจะพิจารณาว่าเป็นประโยชน์อย่างยิ่งในวงการควบคุม กระบวนการบริหารความเสี่ยง และการตรวจสอบตามฐานความเสี่ยง รวมถึงการประเมินตนเองเพื่อการควบคุมและการบริหารความเสี่ยง ซึ่งเรียกย่อ ๆ ว่า CSA ในรูปแบบต่าง ๆ ที่ผมจะเผยแพร่ในโอกาสต่อ ๆ ไป

Fraud from Operational Risk & Poor Mgmt.

Fraud from Operational Risk & Poor Mgmt.

ข้อแนะนำของ FSA รวมทั้งข้อสังเกตที่มีประโยชน์อย่างยิ่งในทุกวงการ โดยเฉพาะสถาบันการเงินที่ไม่จำกัดอยู่เพียงความสูญเสียทางการค้าเงิน จากจุดอ่อนของกระบวนการบริหารและควบคุมภายในของ SG ยังได้รับความสนใจที่ค่อนข้างจำกัดอย่างน่าเสียดาย ผมจึงค่อนข้างจะเน้นและย้ำมากว่า หากองค์กรของท่านมุ่งมั่นที่จะบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นเลิศ และเป็นกระบวนการที่ดีตามหลัก CG และ ITG รวมถึง GRC ซึ่งเป็น Statement ใหม่นั้น ขอให้ท่านผู้บริหารขององค์กรต่าง ๆ ได้โปรดสนใจที่จะประยุกต์ นำข้อสังเกตของ FSA มาใช้ในทางปฏิบัติให้ได้ผลอย่างจริงจัง

วันนี้ ผมจึงขอนำเสนอข้อสังเกตของ FSA ต่อ และจะตามมาด้วยการวิเคราะห์การบริหารความเสี่ยงของธนาคารของรัฐบางแห่งในโอกาสต่อไป

Off-market rates
9. สง. มีระบบควบคุมเพื่อดูแลการทำธุรกรรม Off market rates ของ Trader หรือไม่ และมีการนับแต้ม (Yellow flag) หรือติดตามผลของการกระทำดังกล่าวหรือไม่
9.1 การทำธุรกรรม Off market rate เป็นสิ่งที่สง.ควรให้ความสำคัญเนื่องจากเป็นช่องทางที่ Trader ใช้ในการตกแต่งกำไรขาดทุน และกลับกำไรขาดทุนเป็นทิศทางที่ตรงข้ามได้
9.2 สง. ควรมั่นใจว่ามีระบบการควบคุมเพื่อตรวจสอบธุรกรรมที่ทำ Off-market rate เพราะเป็นกลไกที่สำคัญมากในการป้องกันการทุจริตของ Trader

P&L attribution
10. สง. มั่นใจได้อย่างไรว่า มีความเข้าใจผลกำไรขาดทุนทั้งหมดของธนาคารว่ามาจากธุรกรรมใด รวมถึงกำไรขาดทุนที่เกิดจากธุรกรรมซับซ้อน
11. สง. เข้าใจหรือไม่ว่ากำไรขาดทุนจำนวนสูงที่เกิดขึ้นในวันแรกของการทำธุรกรรมมาจากไหนและสมเหตุสมผลหรือไม่
11.1 กำไรขาดทุนทำให้สง.เข้าใจความเสี่ยงในการทำธุรกรรมเพราะกำไรขาดทุนเป็นผลจากการรับความเสี่ยง ดังนั้นการทำความเข้าใจว่ากำไรขาดทุนมาจากส่วนใดเป็นสิ่งสำคัญสำหรับสง. โดยเฉพาะการทำธุรกรรมที่มีความซับซ้อนมากๆ
11.2 สง. ควรพิจารณา กำไรขาดทุนจำนวนสูงที่เกิดขึ้นในวันแรกของการทำธุรกรรม และ กำไรขาดทุนจำนวนสูง ที่เกิดจากการยกเลิกหรือแก้ไขธุรกรรมว่ามีเหตุผลเพียงพอควรทำการวิเคราะห์หาสาเหตุหรือไม่

Reconciliations
12. สง. มั่นใจได้อย่างไรว่ามีการวางระบบการกระทบยอดที่เหมาะสมและสามารถนำไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
12.1 การกระทบยอดเป็นการควบคุมที่จำเป็นเพื่อให้มั่นใจได้ว่าฐานะด้าน ต่างๆ ถูกต้องตรงกันในทุกระบบของ สง. เช่น การกระทบยอดระหว่าง Front office , Back office และ Risk Management รวมถึงการยืนยันยอดกับ Custodians / Nostro account / ตลาดหลักทรัพย์ และ Broker สง. ควรมีการออกแบบกระบวนการในการสอบยันเพื่อป้องกันไม่ให้มีช่องว่างหรือจุดบกพร่องที่มีนัยสำคัญ และระบบที่ดีควรระบุถึงสาเหตุที่มีการกระทบยอดไม่ตรงกันว่ามาจากที่ใดเพื่อให้ทำการตรวจสอบและปรับปรุงแก้ไขให้ถูกต้อง
12.2 ควรกำหนดระยะเวลาที่ส่วนงานไม่สามารถหาสาเหตุของการกระทบยอดที่ไม่ตรงกันเป็นตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงาน เพื่อส่งเสริมให้มีการควบคุมการกระทบยอดให้มีความถูกต้องรัดกุม

Confirmations
13. สง. มีการวางขั้นตอนระบบการยืนยันยอด (Confirmation) และระบบควบคุมเพื่อลดความเสี่ยงที่เกิดจากรายการที่ไม่มีการยืนยัน (Unconfirmed trade) อย่างไร
14. สง. มั่นใจได้อย่างไรว่าข้อมูลผู้บริหารมีรายละเอียดเพียงพอที่จะระบุถึงความเสี่ยงที่เกิดจาก Outstanding confirmation
14.1 การทำธุรกรรมระหว่าง สง. กับคู่ค้าควรมีการยืนยันเพื่อให้มั่นใจว่า Position ที่บันทึกในระบบของ สง. ถูกต้อง รวมถึงธุรกรรมระหว่างหน่วยงานภายในสง. ด้วย อย่างไรก็ดี สง.ควรมีระบบสืบค้น (Track) และวิเคราะห์รายการ Outstanding confirmation พร้อมทั้งกำหนดขั้นตอนการนำเสนอถึงผู้บริหารระดับสูงหากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่สามารถปฏิบัติได้ตาม Service level agreement
14.2 สง. ควรกำหนดให้มี Confirmation ระหว่าง Back office ของ สง. กับ Back office ของคู่ค้าโดยตรง (ไม่ควรผ่าน Front office)
14.3 หาก สง. อยู่ระหว่างขั้นตอนรอเอกสาร Confirmation ฉบับสมบูรณ์ อาจใช้ขั้นตอนการยืนยันเบื้องต้นด้วยวาจาซึ่งถือเป็นเครื่องมือที่มีประโยชน์เช่นกัน เช่นการยืนยันผ่านทางโทรศัพท์ระหว่างฝ่ายงานปฏิบัติการ
14.4 สง. ควรให้ความสนใจกับ Confirmation สำหรับธุรกรรม OTC ซึ่งที่มีลักษณะเฉพาะที่อาจจะก่อให้เกิดความเสี่ยงเพิ่มขึ้นกว่าธุรกรรมปกติ เช่น ธุรกรรมที่ไม่มีการกำหนดให้ส่งมอบหลักประกัน หรือเรียก Margin ระหว่างกันก่อนครบกำหนดสัญญา เป็นต้น

Margining collateralization and cash management
15. สง. มั่นใจได้อย่างไรว่าขั้นตอนการเรียกหรือวาง Margin นำมาใช้ปฏิบัติได้อย่างเหมาะสม และการเปลี่ยนแปลง Margin แต่ละครั้งมีการสอบยันกับฐานะที่เกี่ยวข้องในการบันทึกบัญชี
15.1 ธุรกรรมที่มียอดคงค้างจำนวนสูงจะมีการเรียกหรือวาง Margin หรือหลักประกันที่สูงขึ้นเช่นกัน ดังนั้น สง. ควรมีระบบการสอบยันการเรียกหรือวาง Margin หรือหลักประกันเพื่อให้มั่นใจได้ว่าการเรียกหรือวาง Margin และสัมพันธ์กับ Position ในบัญชี ถูกต้องตรงกัน
15.2 สง. ควรมีการวิเคราะห์ที่มาของ Gross และ Net cash-flow และเข้าใจว่ารายการดังกล่าวอยู่ในส่วนใดของข้อบังคับ ฐานะและ รายงานกำไรขาดทุน เช่น ถ้ามี Net cash- flow เกิดขึ้นต้องดูว่า Net cash-flow นั้นถูก Offset โดยรายการใด เช่น Unrealized gain/loss ที่เป็น Unmargined/Uncollaterized gain/loss จากรายการใด

Segregation of duties and IT security
16. สง. มั่นใจได้อย่างไรว่ามีระบบ Access control ที่เหมาะสม และมาตรการรักษาความปลอดภัยที่ดี
17. สง.มีการแยกอำนาจหน้าที่เพื่อไม่ให้ User ที่มีเจตนาทุจริตทำความเสียหายแก่ สง.หรือไม่
17.1 สง.ควรพิจารณาว่ามีการดำเนินการด้าน IT security และ Access control อย่างเหมาะสมหรือไม่ เพื่อให้ User สามารถเข้าระบบเฉพาะที่เกี่ยวข้องกับงานตนเอง เช่น การแบ่งหน้าที่ของผู้จัดทำและผู้สอบทาน (Maker-checker) หรือ สามารถเข้าระบบที่ทำธุรกรรมเฉพาะที่ตนได้รับมอบอำนาจเท่านั้น สง.ควรพิจารณาทบทวนสิทธิในการเข้าระบบงานของพนักงานเป็นระยะๆ นอกจากนี้ควรให้ความสนใจกับขั้นตอนที่อาจเกิดความเสี่ยงจากการโอนย้ายหน้าที่ของพนักงานใน 3 หน่วยงานคือ Front office, Middle office และ Back office
17.2 ประเด็นที่ควรระวังเบื้องต้นคือ การใช้ Password ร่วมกันในการเข้าระบบ การใช้ Password ที่ง่ายต่อการเดา การควบคุมที่ทำได้ง่ายคือการให้ User เปลี่ยน Password เป็นระยะๆ และการสั่งระบบให้ Lock การเข้าระบบหากมีการใส่ Password ผิดกี่ครั้ง นอกจากนี้ควรมีการตรวจสอบได้ว่ามีการเข้าระบบนั้นๆ โดยส่วนงานใด เช่น เครื่องคอมพิวเตอร์ของ Front office เข้าระบบงานของ Back office สง. ควรส่งเสริมวัฒนธรรมการเก็บรักษา Password ของตนเองโดยไม่ให้มีการใช้ Password ร่วมกัน

Good Corporate Governance & Internal Audit

Good Corporate Governance & Internal Audit

ผมใคร่ขอเรียนย้ำต่อคณะกรรมการและท่านผู้บริหารของทุกองค์กร โดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบันการเงินอีกครั้งว่า ท่านทราบหรือยังครับว่า องค์กรของท่านมีจุดอ่อนในกระบวนการบริหาร การควบคุมความเสี่ยง และการตรวจสอบตามฐานความเสี่ยงที่ยังไม่ทำ Gap Analysis เพื่อการบริหารการจัดการที่ดี ตามหลัก COSO – ERM ระหว่างข้อสังเกตของ FSA ข้างต้น ในส่วนที่ประยุกต์ได้กับแนวทางการบริหารการจัดการขององค์กรของท่านที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน หรือ ท่านแน่ใจอย่างสมเหตุสมผลอย่างไรว่า องค์กรของท่านมีกระบวนการควบคุมความเสี่ยงต่าง ๆ ตามนัยของข้อสังเกต FSA ซึ่งอยู่ในระดับที่ยอมรับได้แล้ว คือมีการกำหนด Risk Appetite และ Risk Tolerance โดยผ่านคณะกรรมการเรียบร้อยแล้ว และมีการปฏิบัติ และรายงานอย่างสม่ำเสมออยู่จริง