Posts Tagged "National CyberSecurity"

ผลกระทบต่อความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ : ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ และแนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ ตอนที่ 2

ขอขอบคุณ อาจารย์ปริญญา หอมเอนก ประธานกรรมการบริษัท เอซิส โปรเฟสชั่นนัล เซ็นเตอร์ จำกัด ที่ได้อนุญาตให้ผมนำผลการวิจัยกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ พรบ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ พ.ศ. 2562 และ พรบ. ที่เกี่ยวข้อง และ พรบ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงไซเบอร์แห่งชาติ (พ.ศ. 2560 – 2564) ในหัวข้อเรื่อง “ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ ผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติในระยะยาว และแนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ” มาเผยแพร่ในเว็บไซต์ www.itgthailand.com ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับที่ผมเคยเขียนไว้ในหัวข้อ “ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ กับปัจจัยเอื้อที่ก่อให้เกิดความสำเร็จแบบบูรณาการ (Cyber Security Strategy and Enablers)” และผมเห็นว่าการวิจัยของอาจารย์ปริญญา หอมเอนก มีประโยชน์อย่างยิ่งยวดที่สามารถสร้างความเข้าใจในระดับกว้างและลึก ที่เกี่ยวข้องกับ Cyber Security ของชาติเป็นอย่างยิ่ง

ต่อจากนี้จะเป็นเนื้อหาต่อจากครั้งที่แล้วนะครับ

คำนำ

เอกสารวิจัย เรื่อง ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ ผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติในระยะยาว และ แนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ จัดทำขึ้น โดยได้แรงบันดาลใจจากประสบการณ์ทำงานด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ (Cybersecurity) และ ได้สังเกตว่า กระบวนการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทยที่ผ่านมา มุ่งเน้นแต่เพียง การปูองกันการโจมตีทางกายภาพต่อระบบอินเทอร์เน็ตและเครือข่าย ประกอบกับโลกยุคปัจจุบัน ที่แพลตฟอร์มต่างชาติและสื่อสังคมออนไลน์ (Social media) เข้ามามีบทบาทในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมและการตัดสินใจของคนในชาติเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ สอดคล้องกับความตื่นตัวของทั่วโลกที่เห็นว่าปัญหาดังกล่าวนำไปสู่การรุกรานทางความคิดและจิตใจของคนในชาติ หรือที่เรียกว่า ปัญหา “อธิปไตยไซเบอร์” หรือ “Cyber sovereignty ” ที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศต่าง ๆ ตลอดจนส่งผลกระทบถึงความมั่นคงของชาติหรือ “National Security” ผู้วิจัยจึงเห็นว่า การศึกษาวิจัยในครั้งนี้จะช่วยให้ประเทศไทยเข้าใจปัญหาและผลกระทบของ การรุกราน “อธิปไตยไซเบอร์” มากขึ้น เพื่อให้สามารถนำกรอบแนวคิดที่ได้จากการศึกษา กรอบการจัดทำยุทธศาสตร์ในการแก้ไขปัญหา “อธิปไตยไซเบอร์” ตามแนวคิดที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล มาปรับปรุงยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และยุทธศาสตร์การรักษา ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2564 ได้ ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นในที่สุด

(ปริญญา หอมเอนก)
นักศึกษาวิทยาลัยปูองกันราชอาณาจักร
หลักสูตร วปอ. รุ่นที่ ๖๒ ผู้วิจัย

กิตติกรรมประกาศ

ในนามของผู้วิจัย ขอขอบคุณผู้ศึกษาขอขอบคุณคณะกรรมการและที่ปรึกษางานวิจัย ที่ได้กรุณาให้คำแนะนำและข้อคิดเห็นทางวิชาการที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการใช้เป็นกรอบแนวทาง ในการจัดทำเอกสารวิจัยส่วนบุคคลฉบับนี้ให้มีความสมบูรณ์ นอกจากนี้ผู้วิจัยขอขอบคุณ ท่านผู้ทรงคุณวุฒิ คณาจารย์วิทยาลัยปูองกันราชอาณาจักร สถาบันวิชาการปูองกันประเทศ ที่มีส่วนในการสนับสนุนสำคัญในระหว่างการจัดทำเอกสารวิชาการฉบับนี้ ผู้วิจัยขอขอบคุณวิทยาลัยปูองกันราชอาณาจักร และเจ้าหน้าที่ของวิทยาลัยทุกท่าน ที่ให้ความอนุเคราะห์เอื้อเฟื้อสถานที่ และทรัพยากรที่จำเป็นแก่การจัดทำเอกสาร รวมทั้งการให้ความช่วยเหลือในการให้คำแนะนำรูปแบบและการตรวจทานเอกสารต้นฉบับให้มีความสมบูรณ์มาก และ หวังเป็นอย่างยิ่งว่างานวิจัยฉบับนี้ จะได้รับการนำไปปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมในประเทศของเรา เพื่อให้เกิดผลสำเร็จเป็นประโยชน์ ต่อประเทศชาติบ้านเมืองต่อไปในอนาคตอันใกล้นี้

(ปริญญา หอมเอนก)
นักศึกษาวิทยาลัยปูองกันราชอาณาจักร
หลักสูตร วปอ. รุ่นที่ ๖๒ ผู้วิจัย

บทที่ ๑

บทนำ

ความเป็นมาและความสาคัญของปัญหา จากประเด็นยุทธศาสตร์ชาติด้านความมั่นคงและประเด็นยุทธศาสตร์ชาติด้านการสร้างความสามารถในการแข่งขัน ในเอกสารยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ ๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๑ – ๒๕๘๐) ในด้านของความมั่นคง มีการกล่าวถึงเรื่อง ปัญหาภัยคุกคามไซเบอร์ อาชญากรรมไซเบอร์ที่ซับซ้อนขึ้น รูปแบบการก่อสงครามที่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือ เครื่องมือบนพื้นฐานของธรรมาภิบาลข้อมูล ซึ่งครอบคลุมความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ความมีจริยธรรม และการไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคล การสร้างอุตสาหกรรมที่ส่งเสริมความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ เพื่อลดผลกระทบจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ต่อเศรษฐกิจและสังคม และ การปกปูองอธิปไตยไซเบอร์ เพื่อรักษาผลประโยชน์ของชาติ จากการทำธุรกิจดิจิทัล แนวโน้มเหล่านี้จะก่อให้เกิดความท้าทายต่อการพัฒนาประเทศในหลายมิติ ทั้งในส่วนของการจ้างงานและอาชีพ สาขาการผลิตและบริการใหม่ ๆ

จากกระแส “Digital disruption” และ “Digital transformation” ทั่วโลก ทำให้เรา คงปฏิเสธไม่ได้ว่า การเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลของโลกมีผลต่อการดำเนินชีวิตประจำวันของมนุษย์ ทุกคนบนโลกใบนี้อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คำว่า ” Digital transformation” หรือ “Digital disruption” เป็นสิ่งที่เราได้ยินได้ฟังกันบ่อย ๆ ปัจจัยทั้ง 4 ที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลดังกล่าว ได้แก่ (The four IT mega trends in S-M-C-I Era) S หมายถึง Social media M หมายถึง Mobile computing C หมายถึง Cloud computing และ I หมายถึง Information หรือ Big data เทคโนโลยีการวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่ ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงของโลกจากเทคโนโลยี ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial intelligence) และ อินเทอร์เน็ตในทุกสิ่ง (Internet of things) กำลังมีการพัฒนาและประยุกต์ใช้อย่างแพร่หลายทั่วโลก

ดังนั้น การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จากปัจจัยทั้งสี่ดังกล่าวจึงมีผลกระทบเกิดขึ้น ใน 3 ระดับได้แก่ ระดับบุคคลและครอบครัว ระดับองค์กร และระดับประเทศ ไปจนถึงผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติ (National security) ปัจจุบันประเทศไทยของเราเป็นประเทศที่มีเอกราชและอธิปไตยในดินแดนของประเทศเราในเชิงกายภาพ (Physical) แต่หลังจากระบบอินเทอร์เน็ตได้เข้ามา มีบทบาทมากขึ้นในการติดต่อสื่อสารของคนไทยในหลายปีที่ผ่านมา ตลอดจนความนิยมในการใช้งานสมาร์ทโฟน และโปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์ของคนไทย ทำให้มีการเก็บข้อมูลคนไทย ทั้งประเทศไว้ในระบบคลาวด์ โดยส่งผ่านจากทางสมาร์ทโฟนและโปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์ดังกล่าว ยกตัวอย่างเช่น Facebook, Youtube และ Line ปัจจุบันมีคนไทยใช้งานสมาร์ทโฟน มากกว่าหนึ่งร้อยล้านเครื่อง โดยเฉลี่ยใช้งานวันละกว่า 6 ชั่วโมงต่อวัน โดยโปรแกรมยอดนิยม คงหนีไม่พ้นสามโปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์ดังที่กล่าวมาแล้ว ทำให้เกิดปรากฎการณ์มหกรรมการเก็บข้อมูลของคนไทยเข้าสู่ระบบคลาวด์ของบริษัทผู้ให้บริการโปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์ดังกล่าวสืบเนื่องจากการใช้งานสมาร์ทโฟนอย่างแพร่หลายทำให้มีการจัดเก็บพฤติกรรมผู้ใช้งานสมาร์ทโฟนอย่างต่อเนื่องทั้งที่ผู้ใช้ทราบและไม่ทราบมาก่อน ไม่ว่าจะเป็นการจัดเก็บข้อมูลตำแหน่งการใช้งาน (User location) พฤติกรรมการค้นหาข้อมูล (User search behavior and search keyword) พฤติกรรมการเข้าชมภาพและวิดีโอ ตลอดจนพฤติกรรมในการเลือกซื้อสินค้าและบริการ เช่น การจองโรงแรม การจองตั๋วเครื่องบิน ทำให้ข้อมูลมหาศาลเหล่านี้ตกอยู่ในมือของ ผู้ให้บริการการค้นหาข้อมูล และ ผู้ให้บริการโปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

การเก็บข้อมูลในระบบคลาวด์ขนาดใหญ่ มีกลไกในการวิเคราะห์เจาะลึกข้อมูลของเรา โดยใช้เทคโนโลยี “Big data” และ “Machine learning” ทำให้ผู้ให้บริการสามารถล่วงรู้พฤติกรรมการใช้อินเทอร์เน็ต การใช้สมาร์ทโฟน การค้นหาข้อมูล การใช้โปรแกรมเครือข่ายสังคมออนไลน์ การรับรู้ข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ต่าง ๆ ทำให้ผู้ให้บริการสามารถทราบถึง “Digital lifestyle” ของผู้คนอย่างไม่ยากเย็นนักจากข้อมูลที่เราเองเป็นคนใส่ข้อมูลเข้าไปในระบบทั้งรู้ตัวและไม่รู้ตัว

ปัญหาใหญ่ที่ตามมาคือปัญหา “อธิปไตยไซเบอร์” หรือ “ความเป็นเอกราชทางไซเบอร์” (Cyber sovereignty) ของผู้คนในประเทศตลอดจนไปถึงปัญหาความมั่นคงของชาติ (National security) ซึ่งคนไทยเองส่วนใหญ่ยังไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำว่ากำลังถูกละเมิดในเรื่อง “อธิปไตยไซเบอร์”หรือ “Cyber sovereignty” เนื่องจากปัญหาดังกล่าวถูกซ่อนอยู่ในการใช้งานอินเทอร์เน็ตและ การใช้งานสมาร์ทโฟนในปัจจุบันที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนไทย ทำให้ผู้ให้บริการที่เข้าถึงข้อมูล เชิงลึก มีความได้เปรียบในการแข่งขันทางธุรกิจ และสามารถนำข้อมูลมาใช้ในการตลาดได้ อย่างมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพ ทั้งนี้ยังไม่รวมถึงการขาดรายได้ของรัฐบาลไทยจากการจัดเก็บภาษีจากยอดเงินในระดับหมื่นล้านบาท โดยรัฐบาลไทยไม่สามารถจัดเก็บภาษีจากผู้ให้บริการได้ อย่างที่ควรจะเป็น เนื่องจากผู้ให้บริการทำการ Settlement payment โดยการใช้ Payment gateway นอกประเทศไทย เป็นต้น

จึงมีผู้กล่าวเปรียบเปรยได้ว่าเรากำลังใช้ชีวิตประจำวันอยู่ใน “The Matrix” หลายท่านอาจกำลังนึกถึงนวนิยายไซไฟ แต่จริง ๆ แล้วเรากำลังอยู่ในโลกแห่งความเป็นจริงที่ชีวิตประจำวัน ของคนไทยทุกคนมีความเกี่ยวพันกับ S-M-C-I อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ซึ่งเปรียบเหมือนเรากำลัง อยู่ใน “สภาวะไซเบอร์” ซึ่งปัจจัยทั้งสี่ S-M-C-I กำลังมีผลกับเราอย่างไม่รู้ตัว โดยปัจจุบันคนไทย มี Facebook account มากกว่า 54 ล้าน account และ LINE account มากกว่า 45 ล้าน account โดยมีการใช้งานอย่างต่อเนื่องในแทบทุกวัน เรียกได้ว่าเป็น “New platform” ที่คนไทยกำลังใช้ในการติดต่อสื่อสารกันแทนการใช้งานเทคโนโลยีในอดีต

ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน สี จิ้นผิง ได้กล่าวเสมอในการประชุมสุดยอดผู้นำโลกเกี่ยวกับปัญหา “อธิปไตยไซเบอร์” (Cyber sovereignty) ที่กำลังเกิดขึ้นทั่วโลก ท่านกล่าวว่าทุกประเทศทั่วโลกมีสิทธิที่จะกำหนดนโยบายด้านไซเบอร์ในประเทศของตน เพื่อปูองกันการรุกรานโดยต่างชาติในรูปแบบที่ไม่ต้องใช้กำลังทางทหารหรือกระสุนแม้แต่เพียงนัดเดียว แต่เป็นการรุกรานหรือการล่าอาณานิคมในรูปแบบใหม่ ที่ประชาชนในประเทศเปูาหมายไม่ได้รับรู้ว่ากำลังถูกรุกรานอยู่ เนื่องจากการรุกรานดังกล่าวไม่ต้องใช้กำลังแต่อย่างใด เป็นการรุกรานทางความคิด ความเชื่อ ค่อย ๆ ส่งข้อมูลเข้ามาปรับเปลี่ยนพฤติกรรมของคนในชาติเหล่านี้ เราคงเคยเห็นกันจากประสบการณ์ “Arab Spring” ในตะวันออกกลางมาแล้ว มีผลต่อการเลือกตั้ง มีผลต่อการเมืองการปกครอง ภัยจากการรุกรานเข้ามาเปลี่ยนความคิดดังกล่าวนั้น น่ากลัวยิ่งกว่าภัยจากการแฮกของแฮกเกอร์ เสียอีก เนื่องจากแฮกเกอร์จะเข้าระบบเพื่อดึงข้อมูล หรือทำให้ระบบล่ม ที่เราเห็นปัญหามัลแวร์ กันอยู่เป็นประจำ หากแต่การเจาะเข้าไปในจิตใจของมนุษย์ ให้ปรับเปลี่ยนความคิด ความเชื่อ ความศรัทธา ทำให้ชอบหรือไม่ชอบ รักหรือเกลียดในบุคคล สินค้า หรือบริการ หรือบริษัทต่าง ๆ ตลอดจนผู้นำในแต่ละประเทศมีผลกระทบโดยตรงต่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศต่าง ๆ ตลอดจนส่งผลกระทบถึงความมั่นคงของชาติหรือ “National security” ในที่สุด

ปัจจุบันประเทศไทยคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติได้ดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นที่เรียบร้อยแล้ว แต่ประเทศไทยยังขาดการกำหนดและพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ อย่างเป็นทางการ ประกอบกับ ยังไม่มีแนวทางการแก้ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์กำหนดไว้ในยุทธศาสตร์ชาติ ดังนั้น จึงเป็นที่มาของงานวิจัยฉบับนี้ ที่มุ่งศึกษาค้นคว้าแนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัย ไซเบอร์แห่งชาติเพื่อให้สามารถแก้ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์และผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติ ที่กำลังตามมาในระยะยาว เพื่อให้ประเทศไทยมีความพร้อมในการเข้าสู่ยุคแห่ง Data economy และ Digital transformation อีกทั้งยังสามารถปกปูองรักษาอธิปไตยไซเบอร์ของชาติเอาไว้ได้ ส่งผลต่อการรักษาความมั่นคงของชาติในที่สุด

วัตถุประสงค์ของการวิจัย

๑. ศึกษาและวิเคราะห์กระบวนการในการกำหนดยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ รูปแบบ และ ลักษณะของยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัย ไซเบอร์แห่งชาติที่มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี มีความชัดเจน มีความเหมาะสมกับช่วงเวลา สามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริงทั้งในการแก้ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ในระยะสั้นและระยะยาว

๒. เสนอแนะแนวทางในการปรับปรุงกระบวนการและรูปแบบของนโยบายความมั่นคงแห่งชาติ ให้สอคล้องกับ ยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ และ ยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปี เพื่อให้สามารถนำมาปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพ

ขอบเขตของการวิจัย

๑. เน้นการวิจัยเฉพาะเรื่องอธิปไตยไซเบอร์ที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติ ไม่รวมเรื่องการโจมตีของแฮกเกอร์ในทางเทคนิค
๒. วิจัยเฉพาะยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของต่างประเทศที่เปิดเผยได้เท่านั้น

วิธีดำเนินการวิจัย

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาวิเคราะห์กระบวนการ รูปแบบ และลักษณะของปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ในประเทศไทย และ ในต่างประเทศ รวมถึงการพิจารณายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของต่างประเทศเฉพาะที่มีความสอดคล้องกับเรื่องอธิปไตยไซเบอร์ มีการศึกษาเปรียบเทียบกับต่างประเทศบางประเทศ โดยมุ่งเน้นให้เห็นถึงความแตกต่างในการแก้ปัญหาของแต่ละประเทศที่ศึกษา เพื่อนำแนวทางการกำหนดและพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของประเทศไทย มีความเหมาะสมของเนื้อหากับกรอบเวลา รวมทั้งมีการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อให้ได้แนวทางในการกำหนดและพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของประเทศไทยเพื่อให้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง

ประโยชน์ที่ได้รับจากการวิจัย

๑. จะทำให้ได้แนวทางในการพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของประเทศไทย และรูปแบบในการกำหนดนโยบายการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ ซึ่งจะช่วยให้มีทิศทางในการดำเนินการด้านการรักษาความมั่นคงของชาติ เพื่อให้บรรลุเปูาหมายในการแก้ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ในระยะสั้นและระยะยาว
๒. ได้แนวคิดในการปรับยุทธศาสตร์ความมั่นคงแห่งชาติ นโยบายความมั่นคงแห่งชาติ บทบาท และโครงสร้างของหน่วยงานที่รับผิดชอบหลักในการกำหนดนโยบายความมั่นคงแห่งชาติ และ การจัดการกับปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานไปสู่วัตถุประสงค์หลักคือ การรักษาความมั่นคงของชาติในระยะยาวโดยสอดรับกับแผนยุทธศาสตร์ชาติ ๒๐ ปีที่ได้ประกาศ ในราชกิจจานุเบกษาแล้ว

คำจำกัดความ

  • ความมั่นคง หมายถึง การมีความมั่นคงปลอดภัยจากภัยและการเปลี่ยนแปลง ทั้งภายในประเทศและภายนอกประเทศในทุกระดับ ทั้งระดับประเทศ สังคม ชุมชน ครัวเรือน และปัจเจกบุคคลและมีความมั่นคง ในทุกมิติ ทั้งมิติทางการทหาร เศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และการเมือง เช่น ประเทศมีความมั่นคงในเอกราชและอธิปไตย มีการปกครองระบบประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข สถาบันชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์มีความเข้มแข็งเป็นศูนย์กลางและเป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของประชาชน มีระบบการเมืองที่มั่นคงเป็นกลไกที่นำไปสู่การบริหารประเทศที่ต่อเนื่องและโปร่งใสตามหลักธรรมาภิบาล สังคม มีความปรองดองและความสามัคคี สามารถผนึกกำลังเพื่อพัฒนาประเทศ ชุมชนมีความเข้มแข็ง ครอบครัวมีความอบอุ่น ประชาชน มีความมั่นคง ในชีวิต มีงานและรายได้ที่มั่นคงพอเพียงกับการดำรงชีวิต มีการออมสำหรับวัยเกษียณ ความมั่นคงของอาหาร พลังงาน และน้ำ มีที่อยู่อาศัย และความปลอดภัยในชีวิตทรัพย์สิน
  • การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ หมายถึง มาตรการหรือการดำเนินการที่กำหนดขึ้นเพื่อ ปูองกัน รับมือ และลดความเสี่ยงจากภัยคุกคามทางไซเบอร์ทั้งจากภายในและภายนอกประเทศ อันกระทบต่อความมั่นคงของรัฐ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางทหาร และ ความสงบเรียบร้อยภายในประเทศ
  • ภัยคุกคามทางไซเบอร์ หมายถึง การกระทำหรือการดำเนินการใด ๆ โดยมิชอบ โดยใช้คอมพิวเตอร์หรือระบบคอมพิวเตอร์หรือโปรแกรมไม่พึงประสงค์ โดยมุ่งหมายให้เกิดการประทุษร้าย ต่อระบบคอมพิวเตอร์ ข้อมูลคอมพิวเตอร์ หรือข้อมูลอื่นที่เกี่ยวข้อง และเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึงที่จะก่อให้เกิดความเสียหายหรือส่งผลกระทบต่อการทำงานของคอมพิวเตอร์
  • อธิปไตยไซเบอร์ หมายถึง แนวคิดที่รัฐบาลของแต่ละประเทศควรมีสิทธิเสรีภาพ มีเอกราชและอธิปไตยในการบริหารจัดการระบบอินเทอร์เน็ตและ การบริการออนไลน์ต่าง ๆ ที่อยู่บนอินเทอร์เน็ตในประเทศของตนเอง แต่ในอีกความหมายหนึ่ง อาจหมายถึงเรื่องที่ประชาชนในชาติอาจถูกครอบงำทางเทคโนโลยีโดยเจ้าของแพลตฟอร์มที่ประชาชนนิยมใช้ โดยไม่รู้ตัวและรัฐบาลในประเทศนั้นไม่สามารถบริหารจัดการได้ ทำให้เกิด ผลกระทบทางลบต่อเศรษฐกิจ สังคม และ ความมั่นคงของชาติในระยะยาว

    นี่แค่เพียงบทแรกยังไม่ได้เข้าถึงเนื้อหาที่สำคัญ ฉะนั้นโปรดติดตามตอนต่อ ๆ ไปนะครับ

    ขอขอบคุณอาจารย์ปริญญา หอมเอนก สำหรับข้อมูลตอนที่ 1 และ ตอนที่ 2 รวมทั้งตอนต่อ ๆ ไปแทนผู้อ่าน และจากผม มา ณ ที่นี้อีกครั้งนะครับ

  •  

    ผลกระทบต่อความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ : ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ และแนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ ตอนที่ 1

    ขอขอบคุณ อาจารย์ปริญญา หอมเอนก ประธานกรรมการบริษัท เอซิส โปรเฟสชั่นนัล เซ็นเตอร์ จำกัด ที่ได้อนุญาตให้ผมนำผลการวิจัยกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับ พรบ.การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ พ.ศ. 2562 และ พรบ. ที่เกี่ยวข้อง และ พรบ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงไซเบอร์แห่งชาติ (พ.ศ. 2560 – 2564) ในหัวข้อเรื่อง “ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ ผลกระทบต่อความมั่นคงของชาติในระยะยาว และแนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ” มาเผยแพร่ในเว็บไซต์ www.itgthailand.com ซึ่งเกี่ยวเนื่องกับที่ผมเคยเขียนไว้ในหัวข้อ “ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ กับปัจจัยเอื้อที่ก่อให้เกิดความสำเร็จแบบบูรณาการ (Cyber Security Strategy and Enablers)” และผมเห็นว่าการวิจัยของอาจารย์ปริญญา หอมเอนก มีประโยชน์อย่างยิ่งยวดที่สามารถสร้างความเข้าใจในระดับกว้างและลึก ที่เกี่ยวข้องกับ Cyber Security ของชาติเป็นอย่างยิ่ง

    ทั้งนี้ ผมจะเนื้อหางานวิจัยของอาจารย์ปริญญามาลงอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ที่ผลอย่างกว้างขวางในทุกระดับของการกำกับ การบริหาร การปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับ Cyber Security หรือความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ รวมทั้งปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ และผลกระทบต่อเนื่องไปยังความมั่นคงของชาติในระยะยาวฯ โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

    บทคัดย่อ
    เรื่อง ความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของชาติ : ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ ผลกระทบต่อ ความมั่นคงของชาติในระยะยาว และ แนวทางการกำหนดยุทธศาสตร์ชาติ
    ลักษณะวิชา ยุทธศาสตร์ / วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
    ผู้วิจัย นายปริญญา หอมเอนก หลักสูตร วปอ. รุ่นที่ 62

    ไซเบอร์สเปซ (Cyberspace) เป็นช่องทางในการปฏิบัติการข่าวสาร (Information Operations : IO) โดยการกระจายข้อมูลข่าวสาร เช่น ข้อความ ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว การประชาสัมพันธ์ การโฆษณาชวนเชื่อ เป็นต้น ผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์ (Social media) ต่าง ๆ เช่น Line Facebook Twitter เป็นต้น ทำให้สามารถเข้าถึงกลุ่มเปูาหมายด้วยความรวดเร็ว ชั่วพริบตา และมีการแชร์ข้อมูลต่อ ๆ กันไปอย่างรวดเร็ว สามารถส่งผ่านข้อมูลที่มีอิทธิพลต่อทัศนคติ ความคิดเห็น พฤติกรรมและการตัดสินใจของผู้ใช้บริการได้โดยตรง โดยที่ผู้ใช้บริการอาจไม่รู้ตัว โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มเยาวชนและคนรุ่นใหม่ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีการใช้งานอุปกรณ์สมาร์ทโฟน และ Social media มากกว่ากลุ่มอื่น ทำให้มีอิทธิพลต่อความรู้สึกนึกคิด ความเชื่อ อุดมการณ์ และมีผลต่อการตัดสินใจของคนเป็นจำนวนมาก จึงก่อให้เกิดปัญหาใหญ่คือ การรุกล้ำ “อธิปไตยไซเบอร์” หรือ “ความเป็นเอกราชทางไซเบอร์” (Cyber Sovereignty) ของประชาชนในประเทศ ตลอดจนไปถึงปัญหาความมั่นคงของชาติ (National Security) ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่ยังไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำว่ากำลังถูกละเมิดในเรื่อง “อธิปไตยไซเบอร์” เนื่องจากปัญหาดังกล่าวถูกซ่อนอยู่ในการใช้งานอินเทอร์เน็ตและการใช้งานสมาร์ทโฟนในปัจจุบันที่อยู่ในชีวิตประจำวันของคนจำนวนมาก

    วัตถุประสงค์ของการวิจัยในครั้งนี้ ประกอบด้วย การศึกษาและวิเคราะห์กระบวนการ ในการกำหนดยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ รูปแบบ และ ลักษณะของยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติที่มีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี มีความชัดเจน มีความเหมาะสมกับช่วงเวลา สามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริงทั้งในการแก้ปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ในระยะสั้นและระยะยาว และเสนอแนะแนวทางในการปรับปรุงกระบวนการและรูปแบบของนโยบายความมั่นคงแห่งชาติ ให้สอดคล้องกับ ยุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ และ ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เพื่อให้สามารถนำมาปฏิบัติจริงได้อย่างมีประสิทธิผลและประสิทธิภาพ

    วิธีการวิจัยครั้งนี้จะเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาวิเคราะห์กระบวนการ รูปแบบ และลักษณะของปัญหาอธิปไตยไซเบอร์ในประเทศไทย และ ในต่างประเทศ รวมถึงการพิจารณายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของต่างประเทศเฉพาะที่มีความสอดคล้องกับเรื่องอธิปไตยไซเบอร์ มีการศึกษาเปรียบเทียบกับต่างประเทศบางประเทศ โดยมุ่งเน้นให้เห็นถึงความแตกต่างในการแก้ปัญหาของแต่ละประเทศที่ศึกษา เพื่อนำแนวทางการกำหนดและพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของประเทศไทย มีความเหมาะสมของเนื้อหากับกรอบเวลา รวมทั้งมีการสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิเพื่อให้ได้แนวทางในการกำหนดและพัฒนายุทธศาสตร์การรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติของประเทศไทยเพื่อให้สามารถนำไป

    ผลการวิจัย พบว่า กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562, พระราชบัญญัติ ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่มีการแก้ไขเพิ่มเติม และพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) และยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงไซเบอร์แห่งชาติ (2560 – 2564) ยังไม่ครอบคลุมทั้ง 5 มิติด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ตามมิติที่ 2 ของ กรอบแนวคิดแบบจำลองวุฒิภาวะความสามารถด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ระดับประเทศ (National cybersecurity capacity maturity model: CMM) ของ The Global Cybersecurity Capacity Centre (GCSCC) แห่ง University of Oxford ซึ่งเป็นกรอบแนวคิดมาตรฐานของสากล ในเรื่อง Cyber culture and society ความรู้ความเข้าใจ ความเชื่อมั่นของผู้ใช้บริการ เกี่ยวกับ การละเมิดและนำข้อมูลส่วนบุคคลไปใช้โดยไม่ได้รับอนุญาต ช่องทางการรายงานอาชญากรรมทาง ไซเบอร์อิทธิพลของ Social media และอธิปไตยไซเบอร์ ทั้งนี้ กฎหมายที่เกี่ยวข้องส่วนใหญ่ ให้ความสำคัญกับการรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางกายภาพและภัยคุกคามทางไซเบอร์เป็นหลัก ไม่ครอบคลุมถึงการรุกรานทางความคิดผ่านเครือข่ายสังคมออนไลน์และอธิปไตยทางไซเบอร์
    การศึกษาวิจัยครั้งนี้สรุปได้ว่า ปัญหาในเรื่องความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศ แบ่งออกเป็น 2 ปัญหาใหญ่ ประกอบด้วย 1) ความไม่พร้อมในการปกปูอง ปูองกัน รับมือและแก้ไขภัยคุกคามทางไซเบอร์ และความไม่พร้อมในการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ในระดับประเทศ และ 2) ความไม่พร้อมในการรับมือปรากฏการณ์ “Social media” กลายเป็น “Soft power ” และ การรับมือต่อการสูญเสียอธิปไตยไซเบอร์ของชาติ
    ทางผู้วิจัยจึงได้เสนอแนะกรอบแนวคิดในการพัฒนายุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ของประเทศไทย 5 มิติ ตามกรอบแนวคิด CMM ประกอบด้วย มิติที่ 1 National cybersecurity framework and policy มิติที่ 2 Cyber culture and society มิติที่ 3 Cybersecurity education, training and skills มิติที่ 4 Legal and regulatory frameworks มิติที่ 5 Standards, organizations, and technologies และเสนอแนะให้จำแนกแนวทาง การพัฒนายุทธศาสตร์ออกเป็น 3 บทบาท ประกอบด้วย 1) แนวทางที่ให้รัฐมีบทบาทนำ (Government-led) 2) แนวทางที่ให้ภาคประชาชนและภาคเอกชนมีบทบาทนำ (Civilian-led) และ 3) แนวทางที่แพลตฟอร์มมีบทบาทนำ (Platform-led)

    ABSTRACT
    Title The national cybersecurity, the problem of cyber sovereignty, long-term national security impact and national strategy formulation guidelines
    Field Strategy / Science and Technology
    Name Mr. Prinya Hom-Anek Course NDC Class 62 This research paper was to study the national cybersecurity, the problem of cyber sovereignty, long-term national security impact and national strategy formulation guidelines prepared with inspiration from my experience in cybersSecurity and observed that the process of maintaining cybersecurity in Thailand in the past focus on defense of physical attacks on the Internet and networks. In addition to today’s world where international platforms and social media have increasingly played a role in changing the behavior and decision-making of people of the nation. It is in line with the global awareness that these problems lead to cognitive and mental aggression of people. The so-called “cyber sovereignty” problem is emerging all over the world which directly affects the economy and society of various countries, as well as the “National Security”, the researcher sees that this study will help Thailand understand the problems and impacts of aggression. “Cyber sovereignty” to be able to apply the conceptual framework developed by studying the framework for creating a strategy for solving problems. “Cyber sovereignty” is an internationally recognized concept. Let’s improve the 20-year National Strategy (2018 – 2037) and the NCS’s the National Cybersecurity

    โปรดติดตามตอนต่อ ๆ ไป ซึ่งมีรายละเอียดที่น่าสนใจมากมาย..

    ขอขอบคุณอาจารย์ปริญญา หอมเอนก เป็นอย่างยิ่งมา ณ ที่นี้อีกครั้งครับ